Prebiotyki: czym są, jak działają i co odróżnia je od probiotyków?

O probiotykach z pewnością słyszało wiele osób, często stosowane są przy antybiotykoterapii. Okazuje się jednak, że dostarczanie organizmowi probiotyków to za mało. Trzeba zapewnić im jeszcze optymalne warunki do rozwoju i działania. Do tego właśnie potrzebne są prebiotyki.

Prebiotyki wspomagają rozwój mikroflory. Dzięki nim “dobre” bakterie mogą się namnażać i rozwijać. Są równie istotne dla organizmu co probiotyki, a znajdziemy je w bardzo wielu produktach żywnościowych, w tym w żywności przetworzonej.

Prebiotyki — co to właściwie jest?

Prebiotyki to składniki, które nie są trawione w organizmie. W niemal niestrawionej formie docierają do okrężnicy, gdzie ulegają fermentacji. Ich działanie opiera się na stymulowaniu wzrostu dobroczynnych bakterii jelitowych. Odpowiadają za prawidłowy skład jakościowy i jelitowy mikroflory jelitowej. Powodują zwiększenie ilości pożytecznych bakterii z rodzin Lactobacillus, Bifidobacterium i Bacterioides w jelitach.

Do innych właściwości prebiotyków zaliczamy też zdolność do obniżania pH treści jelitowej oraz odporność na hydrolizę i działanie enzymów przewodu pokarmowego. Nie ulegają one wchłanianiu w górnym odcinku przewodu pokarmowego i są stabilne w procesach przetwórstwa spożywczego.

Rola prebiotyków w organizmie

Chociaż prebiotyki są znacznie mniej “popularne” niż probiotyki, to ich rola w organizmie jest bardzo ważna. Stanowią niezbędną pożywkę dla bakterii probiotycznych, przyspieszają procesy regeneracji nabłonka jelitowego, zwiększają wytwarzanie śluzu, pomagają w utrzymywaniu prawidłowego pH w jelicie, korzystnie oddziałują na metabolizm i zwiększają wchłanianie wapnia, żelaza i magnezu. W konsekwencji wykazują wszechstronny wpływ na nasze zdrowie.

  • Pomagają przywrócić równowagę mikroflory jelitowej, np. po przebytej antybiotykoterapii.
  • Łagodzą zaparcia i przeciwdziałają biegunkom.
  • Pomagają obniżyć poziom cholesterolu we krwi.
  • Wykazują pozytywny wpływ na układ odpornościowy.
  • Są istotne w profilaktyce raka okrężnicy.

Najważniejsze źródła prebiotyków

Prebiotyki zaliczane są do węglowodanów nietrawionych w przewodzie pokarmowym. Część z nich występuje naturalnie w żywności w postaci błonnika. Inne pozyskiwane są na drodze procesów chemicznych i enzymatycznych, a następnie dodawane do produktów spożywczych lub suplementów diety.

Źródła naturalnych prebiotyków możemy podzielić na kilka grup:

  • Fruktooligosacharydy: cebula, szparagi, pszenica, banany, ziemniaki, miód
  • Oligosacharydy: soja i serwatka sojowa.
  • Inulina: cykoria, cebula, czosnek, pomidory, banany, pszenica
  • Skrobia, tzw. skrobia oporna, która nie jest trawiona przez człowieka. Niewielka część skrobi opornej znajduje się we wszystkich produktach bogatych w skrobię.
  • Celuloza: znajduje się w ścianach komórkowych wszystkich roślin (owoców, warzyw, ziaren zbóż) i niektórych grzybów. Najwięcej celulozy zawiera len, bawełna i konopie
  • Hemicelulozy: nasiona, otręby
  • Pektyny: wszystkie warzywa i owoce

Prebiotyki znajdują się też w żywności przetworzonej. Znajdziemy je w wielu produktach gotowych, takich jak m.in.:

  • żywność dla niemowląt, mieszanki mleczne
  • żywność o obniżonej wartości kalorycznej, np. niskotłuszczowe serki twarogowe i desery mleczne, wyroby czekoladowe, ciasta, kremy itd.
  • jogurty
  • pieczywo
  • produkty mięsne
  • żywność dla diabetyków
  • napoje owocowe
  • galaretki i dżemy
  • słodycze,
  • zupy i sosy